(Mogelijke) leerlingen van Rembrandt

* hier wordt geen onderscheid gemaakt tussen de rol van leerling of medewerker. Alleen in het geval van Jouderville zijn er concrete documenten die een indicatie geven van leertijd. Maar doorgaans ging het kunstonderwijs hand in hand met het actief meewerken in de productie.

Gerrit (Gerard) Dou

Gerrit Dou was dertien jaar toen hij in 1628 in Leiden les kreeg van de toen tweeëntwintigjarige Rembrandt. Dit schilderij werd vroeger ‘Rembrandt in zijn atelier’ genoemd. Het laat zien welke voorwerpen een schilder in zijn werkplaats bijeen kon brengen, alles in dienst van zijn kunst. Oftewel, het ideale atelier.

Gerrit Dou, Een schilder in zijn atelier, 1628. Paneel, 53 x 64,5 cm., Particuliere collectie

Onbekende Rembrandt-leerling

Dit atelier-interieur laat zien dat het Rembrandts gewoonte was om zijn leerlingen in groepjes naar model te laten tekenen. In de laatste fase van hun opleiding moesten zij leren de menselijke figuur in allerlei standen weer te geven. Op een richel in de muur staan de afgietsels van beelden, die als lesmateriaal dienstdeden.

Tekenen naar naaktmodel in Rembrandts atelier ca. 1650. Pen en penseel in bruin, zwart krijt, met wit gehoogd, 18 x 26,6 cm., Hessisches Landesmuseum, Darmstadt

Dit portret-ten-voeten-uit werd vervaardigd door een leerling van Rembrandt naar een zelfportret dat Rembrandt in 1631 had gemaakt (Parijs, Musée du Petit Palais). Op Rembrandts zelfportret gaan zijn benen en voeten grotendeels schuil achter een hond – een poedel – die hij omstreeks 1633 op de voorgrond heeft toegevoegd. Aangezien de hond niet op het werk van de leerling voorkomt, is het waarschijnlijk gemaakt tussen 1631 en 1633.