Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Rembrandt van Rijn (1606-1669) was schilder, etser en tekenaar, en geldt als een van de belangrijkste Nederlandse kunstenaars van de 17de eeuw. Hij werd geboren in Leiden en bouwde zijn faam op in Amsterdam, waar hij van 1639 tot 1658 woonde en werkte in het pand aan de Jodenbreestraat: het huis dat nu Museum Rembrandthuis is. Tijdens zijn jaren in dit huis maakte hij De Nachtwacht, een van zijn beroemdste werken. Ook De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp (1632, geschilderd voordat hij dit huis kocht) en De Staalmeesters (geschilderd jaren na de gedwongen verkoop van het huis) rekenen tot zijn belangrijkste werk, naast een omvangrijk oeuvre aan etsen.
Zijn leven was net zo dramatisch als veel van zijn schilderijen: enorme roem en rijkdom, gevolgd door zware financiële problemen in 1656. Rembrandt ging toen bijna failliet en verkocht daardoor vrijwel al zijn bezittingen. De boedelinventaris die daarbij werd opgesteld, is bewaard gebleven en ligt nu in de Epiloogruimte van het museum: het bewijsstuk waarmee het huis is gereconstrueerd zoals het er in 1656 uitzag. Nergens anders vertel je het verhaal van Rembrandt vanaf de plek waar het echt gebeurde.
Op deze pagina lees je zijn leven chronologisch: van zijn jeugd in Leiden tot zijn dood in Amsterdam, met het huis, het bijna-faillissement, zijn gezin, zijn vrienden en zijn werk als vaste ijkpunten. Dit is zijn verhaal, maar je kunt het ook zelf beleven: boek nu je bezoek aan Museum Rembrandthuis.
De belangrijkste jaartallen uit het leven van Rembrandt van Rijn op een rij.
| 1606 | Geboren in Leiden. |
| 1631 | Verhuist als 25-jarige naar Amsterdam. |
| 1634 | Trouwt met Saskia van Uylenburgh. |
| 1639 | Koopt op 33-jarige leeftijd het huis aan de Jodenbreestraat in Amsterdam. |
| 1641 | Zoon Titus wordt geboren, het enige van vier kinderen dat de kinderjaren overleeft. |
| 1642 | Saskia overlijdt. |
| 1656 | Rembrandt gaat bijna failliet en verkoopt daardoor vrijwel al zijn bezittingen. |
| 1658 | Het huis aan de Jodenbreestraat wordt verkocht; Rembrandt is dan 52 jaar. |
| 1668 | Titus trouwt in februari met Magdalena van Loo en overlijdt in september aan de pest, 27 jaar oud. |
| 1669 | Rembrandt overlijdt op 4 oktober in Amsterdam, 63 jaar oud, en wordt op 8 oktober begraven in de Westerkerk. |
Hierna lees je elk van deze levensfasen uitgebreider: het huis, het bijna-faillissement, zijn gezin, zijn kring en zijn werk.
In 1639 stond Rembrandt op het toppunt van zijn roem en kocht hij het huis aan de Jodenbreestraat 4 in Amsterdam. Voor die tijd was het pand extra breed, en dat was te merken aan de koopprijs: 13.000 gulden, een bedrag dat moeilijker af te betalen bleek dan hij had verwacht. In de buurt woonden in de 17de eeuw veel kunstenaars; ondanks de concurrentie kon een schilder er goed verdienen, en Rembrandt gold op dat moment als een van de beroemdste schilders van het land.
Negentien jaar lang woonde en werkte hij er, tot de gedwongen verkoop in 1658.
Boven in het huis had Rembrandt zijn atelier, met vier ramen op het noorden. Dat noorden zorgde voor gelijkmatig, stabiel daglicht: precies wat een schilder nodig heeft om kleur en schaduw betrouwbaar te beoordelen. Hier ontstonden zijn beroemdste werken, en hier leidde hij ook zijn leerlingen op.
Rembrandt was niet alleen schilder maar ook verzamelaar. Bij de Brakke Grond, een poortje verderop in de buurt waar veilingen werden gehouden met wat VOC-schepen uit verre landen hadden meegebracht, kocht hij exotische voorwerpen: peper uit Sumatra, zijde uit India, porselein uit China. In zijn huis had hij daar een eigen kamer voor ingericht: de Kunstcaemer.
Wil je door de kamers van het huis zelf lopen, precies zoals Rembrandt ze gebruikte? Ontdek het huis zelf, kamer voor kamer.
In 1656 kwam Rembrandt in grote financiële problemen en dreigde hij failliet te gaan. Hij moest zijn bezittingen verkopen, en een ambtenaar van de stad kwam langs om alles wat hij bezat te noteren voor een boedelinventaris. Alles op die lijst werd geveild. De precieze oorzaak van het bijna-faillissement is niet eenduidig vastgelegd.
Die boedelinventaris bleek uiteindelijk van onschatbare waarde, al niet op de manier waarop Rembrandt het zelf had gewild. De lijst is bewaard gebleven en ligt nu in de Epiloogruimte van Museum Rembrandthuis. Museummedewerkers gebruikten de inventaris om het huis in te richten zoals het er in 1656 uitzag, kamer voor kamer. Zonder die lijst zou het museum er vandaag anders uitzien.
In 1658 werd het huis uiteindelijk verkocht. Rembrandt was toen 52 jaar en verhuisde naar een huurwoning aan de Rozengracht, aan de andere kant van de stad.
In 1634 trouwde Rembrandt met Saskia van Uylenburgh. Het paar kreeg vier kinderen, van wie er drie kort na de geboorte overleden; zij werden begraven bij de Zuiderkerk, niet ver van het huis aan de Jodenbreestraat. Alleen Titus, geboren in 1641, overleefde zijn kinderjaren. Saskia zelf overleed in 1642, drie jaar na de aankoop van het huis.
Na Saskia’s dood kreeg Rembrandt een relatie met Geertje Dircx; deze relatie eindigde uiteindelijk in een conflict. Daarna werd Hendrickje Stoffels zijn levenspartner; met haar bleef hij samen tot haar dood, en samen kregen ze een dochter, Cornelia.
Titus trouwde in februari 1668 met Magdalena van Loo, en overleed diezelfde herfst, in september, aan de pest. Hij werd 27 jaar. Zes maanden later werd zijn dochter Titia geboren, Rembrandts kleindochter. Na Rembrandts eigen dood in 1669 werd apotheker en kunstverzamelaar Abraham Francen, een goede vriend van het gezin, voogd over Cornelia, die op veertienjarige leeftijd als wees achterbleef.
Wil je het volledige verhaal van Titus van Rijn lezen? Lees het volledige verhaal van Titus van Rijn
Een van Rembrandts belangrijkste vrienden was Jan Six, telg uit een vooraanstaande Amsterdamse regentenfamilie. Six groeide op in het pand aan de Kloveniersburgwal, dat zijn moeder Anna Wijmer in 1632 kocht toen hij dertien jaar was. Rembrandt maakte in 1647 een ets van Jan Six, lezend bij het venster, en schilderde hem in 1654 nog een keer, op een bijna impressionistische manier. In 1653 leende Rembrandt 1.000 gulden van de familie Six; toen hij dat niet kon terugbetalen, bekoelde de vriendschap. Het geschilderde portret en de originele koperen etsplaat zijn nog altijd in bezit van de familie Six.
Lees het volledige verhaal van deze vriendschap: lees het verhaal van Jan Six en Rembrandt
Rembrandt nam op jonge leeftijd leerlingen aan en leidde in zijn atelier aan de Jodenbreestraat door de jaren heen een groot aantal schilders op. Ook buiten zijn leerlingen had hij trouwe vrienden: apotheker en kunstverzamelaar Abraham Francen hielp hem in tijden van nood en werd na Rembrandts dood voogd over zijn dochter Cornelia.
Rembrandts bekendste schilderij is De Nachtwacht: een groepsportret van een compagnie schutters onder leiding van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh. Het hing oorspronkelijk in de vergaderzaal van de Kloveniersdoelen, op de plek waar nu het Tivoli Doelen Hotel staat. Waar de meeste groepsportretten uit die tijd stijf en statisch waren, maakte Rembrandt er een dynamisch, levensgroot spektakelstuk van.
Zijn doorbraak in Amsterdam kwam in 1632 met De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, geschilderd toen hij pas 26 jaar was. Het toont een groep chirurgijns rond het lichaam van een terechtgestelde misdadiger, tijdens de jaarlijkse openbare anatomische les bij de Waag. Later schilderde hij ook De Staalmeesters, een opdracht van de textielkeurmeesters, en De samenzwering van Claudius Civilis voor het nieuwe stadhuis op de Dam: een opdracht die de burgemeesters uiteindelijk afwezen, waarna Rembrandt het doek zelf kleiner sneed om het alsnog te kunnen verkopen.
Naast schilder was Rembrandt ook een productief etser, met een omvangrijk oeuvre aan etsen. Ook maakte hij talloze tekeningen, van stadsgezichten tot voorstudies voor zijn schilderijen.
Je leest over Rembrandts leven, maar je kunt het ook echt ervaren: in Museum Rembrandthuis loop je in 45 minuten door het huis waar hij woonde en werkte, van het atelier met de vier noordramen tot de Kunstcaemer en de Epiloogruimte met de boedelinventaris. Tijdens je bezoek verzorgen museumdocenten regelmatig verf- en etsdemonstraties, zodat je ziet hoe Rembrandt zelf te werk ging.
Nog niet uitgekeken? Ontdek meer van Rembrandts verhaal.
Loop door het huis en beleef zijn leven op de plek waar het gebeurde.
Ontdek het huis →De ets, de vriendschap en de geldlening die haar deed bekoelen.
Lees over Jan Six →Schilderijen, etsen en tekeningen van Rembrandt en zijn tijdgenoten.
Bekijk de collectie →Dezelfde stad, dezelfde straten, verteld door Rembrandt zelf.
Bekijk de wandeling →