Der Illusionist. Samuel van Hoogstraten

 

Samuel van Hoogstraten (1627–1678) – ein Name, den man sich merken sollte. Er lernte und arbeitete bei Rembrandt im Lehrlingsatelier des Rembrandthauses. Von all seinen Schülern war er der erfolgreichstezumindest in seiner eigenen Zeit. Doch nach dem 17. Jahrhundert geriet er in Vergessenheit. Dabei war er ein gelehrter Künstler, der ständig mit neuen Themen und optischen Tricks experimentierte. Im Bereich des Illusionismus war er sogar ein Pionier: der 3D-Künstler seiner Zeit. Später schrieb er ein berühmtes Buch voller Lektionen für eine neue Generation von Malern – sein intellektuelles Meisterwerk. Höchste Zeit für eine Wiederentdeckung! 

In dieser Ausstellung lernen Sie Samuel van Hoogstraten kennen, entdecken die Kunst der Illusion und werden selbst aktiv: durchschauen Sie die Tricks und erschaffen Sie Ihre eigene optische Täuschung. 

⚫⚫⚫⚫ – Trouw

Das Rembrandthaus in Amsterdam zeigt anhand von Gemälden und Zeichnungen von Samuel van Hoogstraten, was die Malerei an Illusionismus zu bieten hatNRC

Ein wahres Multitalent
Van Hoogstraten war alles andere als einOne-Trick-Pony“. Wie sein Lehrer Rembrandt war er überzeugt, dass ein Künstler alles beherrschen sollte. Mal malte er ein Stillleben, dann eine Architekturansicht, eine Alltagsszene oder ein Porträtund zwischendurch eine biblische oder mythologische Darstellung. Ein Thema jedoch ist untrennbar mit Van Hoogstraten verbunden: die optische Illusion. Er war ein echter Pionier der Trompe-l’Œil-Malerei. Damit erzielte er seine größten (und internationalen!) Erfolge.

Seine berühmteste Illusion 
Ein Höhepunkt der Ausstellung ist Van Hoogstratens „Alter Mann am Fenster von 1653 – sein bekanntestes Gemälde und eine verblüffende Augentäuschung. Ein lebensgroßer alter Mann lehnt sich aus einem Fenster. Van Hoogstraten hat die verschiedenen Materialien bis ins kleinste Detail nachgebildetsie wirken täuschend echt. Auf der Fensterbank, genau an der Grenze zwischen der gemalten und der realen Welt, hat er eine Feder und ein Blatt platziert, als wollte er den Betrachter herausfordern, sie aufzuheben. Sogar das Monogramm und die Datierung sind Teil des visuellen Tricks: In einen der Steine unten rechts scheint die Inschrift „SvH 1653“ eingraviert zu sein. 

Die berühmten Briefbretter
Besonders bahnbrechend waren Van Hoogstratens Briefbretter. Damit täuschte er sogar den Wiener Kaiser, der nach einem Gegenstand auf dem gemalten Brett greifen wollte. Die Dinge auf diesen Briefbrettern scheinen zufällig angeordnet zu sein – doch oft hatten sie für den Künstler eine sehr persönliche Bedeutung. In gewisser Weise sind diese Werke eine Art Selbstporträt. 

Von Wien nach Amsterdam 
Die Ausstellung über Samuel van Hoogstraten ist Teil eines zweiteiligen Projekts in Zusammenarbeit mit dem Kunsthistorischen Museum in Wien. Nach dem großen Erfolg der Wiener Ausstellung reist Van Hoogstraten nun nach Amsterdam. Im Museum Rembrandthuis werden zahlreiche außergewöhnliche Werke aus internationalen Sammlungen zum ersten Mal seit langer Zeit wieder in den Niederlanden zu sehen sein. 

 

Der Illusionist. Samuel van Hoogstraten 

Diese Ausstellung wurde in Zusammenarbeit mit unseren Partnern realisiert: dem Kunsthistorischen Museum Wien, dem RKD – Niederländisches Institut für Kunstgeschichte und dem Dordrechts Museum. 

Die Ausstellung wurde ermöglicht durch: 

Bader Philanthropies, die Turing Foundation, das Cultuurfonds, Fonds 21, Mastercard, die Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, das Blockbusterfonds, De Huysgenoten, die Freunde des Museums Rembrandthuis, das Amsterdams Fonds voor de Kunst und Kikkoman. 

Wir danken auch allen Institutionen und Privatpersonen für ihre großzügigen Leihgaben. 

 

Experimenteerdrift

Alle kunstenaars die je in de tentoonstelling Experimenteerdrift tegenkomt – van de 17de eeuw tot nu – hebben één ding gemeen: ze experimenteren erop los. Door verschillende technieken en materialen uit te proberen, ontdekken ze steeds iets nieuws. En ze benaderen hetzelfde thema telkens weer met een frisse blik. Dankzij deze experimenten verdiepen ze hun vakmanschap tot meesterschap. Ontdek kunstwerken uit de collectie van Museum Rembrandthuis van o.a. Rembrandt, Geertruydt Roghman, Glenn Brown, Erik Desmazières, Gérard de Palézieux, Reinder Homan en Willem den Ouden.

Ga zelf aan de slag! Midden in deze tentoonstelling kun je zelf een tekening maken. Probeer verschillende papiersoorten en tekenmaterialen uit. Net als de kunstenaars om je heen – stuk voor stuk een inspiratiebron.

Experiment met bomen
Als Rembrandt een motto had, dan was het wel ‘naer ‘t leven’ werken. Dus goed kijken hoe de dingen eruitzien. Zo kon hij heel overtuigend een groepje eenzame bomen op een heuveltje verbeelden. Je hoort de aanzwellende wind haast door de bladeren ruisen. Maar Rembrandt was zeker niet de enige met een sterk observatievermogen. In de tentoonstelling zie je prenten van kunstenaars van de 17de tot de 20ste eeuw, die allemaal een eigen draai aan hetzelfde onderwerp hebben gegeven. Op elke prent zie je een boom, en toch is het nooit dezelfde.

Experiment met Rembrandt
Tronies waren heel populair in de 17de eeuw. Het zijn portretten van modellen die een type of emotie uitbeelden. Rembrandt was meesterlijk in het maken van tronies. De hedendaagse kunstenaar Glenn Brown (1966) nam Rembrandts tronies als basis voor zijn eigen serie. Op zijn iPad vervormde hij Rembrandts kunstwerken tot een woest lijnenspel. Vervolgens maakte hij van de nieuwe tronie een ets. Tot slot legde hij twee etsen over elkaar en maakte hij de afdrukken die je in de tentoonstelling ziet.

Experiment met de kunstcaemer
Erik Desmazières (1948) is gefascineerd door ruimtes die verzamelingen huisvesten, zoals bibliotheken en wunderkammers. In 2007 bezocht hij het Rembrandthuis, om Rembrandts kunstcaemer te bestuderen. Hij maakte er een serie prenten van. Het is telkens dezelfde voorstelling, maar dan net anders. Hij drukte de koperplaat verschillende keer af, waarbij hij tussen elke drukgang de voorstelling een beetje aanpaste. Soms voegde hij meer schaduwen toe, soms wat objecten. Ook experimenteerde hij met diverse papiersoorten.

Experiment met lijnen
Al meer dan vijftig jaar woont Willem den Ouden (1928) aan de rivier de Waal en bestudeert hij het landschap. Hij kijkt hoe hij de atmosfeer van de rivier kan vangen. Met slechts enkele lijnen vangt hij het stromende water, de reflecties van wolken en laaghangende mistflarden. Hij drukt zijn litho’s af op dun Chinees papier dat geplakt is op een stevig blad papier. Daar is een Franse term voor: chine collé. Door deze techniek bobbelt het papier een beetje, met een zinderend effect.

 

 

Etched denim

Op uitnodiging van Museum Rembrandthuis stapt opnieuw een Amsterdamse grootheid in de voetsporen van Rembrandt. Na het enorme succes van het tijdelijke tattoo-atelier van Schiffmacher & Veldhoen in 2023, vertaalt modemerk G-STAR Rembrandts vakmanschap op een vernieuwende manier naar denim. Geïnspireerd door Rembrandts etstechniek en zijn iconische zelfportret uit de museumcollectie, heeft het ontwerpteam van G-STAR de nieuwste lasertechnologieën gecombineerd met experimenten op diverse soorten denim. Zo brengt G-STAR een eerbetoon aan eeuwenoude ambacht, op een innovatieve manier.

Rembrandt was niet alleen een geweldige schilder, hij was ook een fenomenale etser. Zo drukt hij zijn prenten niet alleen op gewoon papier af, maar experimenteerde hij ook met andere materialen, zoals perkament en Japans papier. Dit was de aanleiding voor G-STAR om een moderne interpretatie te geven aan zijn innovatieve manier van experimenteren. De ontwerpers kozen voor Rembrandts zelfportret uit 1639 als basis en onderzochten met de nieuwste lasertechniek welke soorten denim, washings en coatings het beste resultaat opleverden. Daarnaast werden de artworks steeds wat aangepast. Soms met behulp van AI. De tentoonstelling Etched Denim toont enkele beroemde prenten van Rembrandt en laat ook het onderzoek naar de denimcollectie zien.

Gelijktijdig met de tentoonstelling lanceert G-STAR een exclusieve collectie. Deze bestaat uit twee denim jackets, twee jeans, een shirt en een parka. De unisex collectie is beschikbaar vanaf 31 oktober in geselecteerde G-STAR stores en op g-star.com.

ETSEN OP DENIM
Familieworkshop
In de kerstvakantie kunnen jong en oud zelf een ets afdrukken op spijkerstof. Ga aan de slag met Rembrandts etstechniek en ontdek hoe je jouw eigen tekening op spijkerstof kunt afdrukken.
Dagelijks in de kerstvakantie (Eerste Kerstdag gesloten), kosten € 7,50 excl. museumentree. Voor de hele familie vanaf 8 jaar. Met Stadspas zijn de workshop en museumentree gratis. Maximaal 15 deelnemers. Boek je tickets hier: Museum Rembrandthuis – online tickets

Rembrandt Open Studio 2024

Rembrandt Open Studio 2024 

Ontmoet dit najaar twee hedendaagse kunstenaars in Museum Rembrandthuis! Rens Krikhaar (1982) en Neda Mirhosseini (1995) zullen twee maanden lang − van 5 oktober t/m 1 december 2024 − atelier houden in het museum en live kunst maken. Al in de zeventiende eeuw was Rembrandts huis een creative hub. Een plek waar Rembrandt en zijn leerlingen elke dag kunst maakten. Nu, 400 jaar later, brengen we deze praktijk weer terug met  Rembrandt Open Studio. Een nieuwe generatie kunstenaars krijgt elk najaar de ruimte en het podium om nieuw werk te maken bij Rembrandt thuis.   

Krikhaar en Mirhosseini vertonen beide een verwantschap met Rembrandt door hun grote verbeeldingskracht. Ook hebben beide kunstenaars, net als Rembrandt, een voorliefde voor het werken op papier. Mirhosseini maakt portretten van vrienden en legt hun gedeelde momenten vast in stillevens van niet-afgeruimde tafels. Met deze tekeningen kan zij zich elke — voor haar nieuwe — plek eigen en vertrouwd maken en verhalen over haar eigen leven vertellen. Krikhaar zoekt in zijn kunstwerken juist het onbekende op. Met zijn tekeningen en grafisch werk kruipt hij als het ware in de huid van een zeventiende-eeuwse ontdekkingsreiziger, die op zijn avonturen soms wel heel onverwachte dingen tegenkomt. Krikhaar en Mirhosseini nodigen je, beide op geheel eigen wijze, uit om hun papieren werelden te verkennen. 


Links: Rens Krikhaar, M’asaaf Riss expedition journal | Rechts: Neda Mirhosseini, Late Night Early Morning 

Rens Krikhaar 

De wereld van Rens Krikhaar (1982) bestaat uit een archipel met vele eilanden. In zijn werk komen reusachtige dieren, dreigende berggebieden en hallucinante taferelen voor, klaar om ontdekt te worden. Krikhaar schildert, tekent en etst in dramatische licht-donkercontrasten een almaar groeiend ‘Terra Incognita’ waaraan de mens overgeleverd lijkt te zijn. Krikhaar: ‘Ik hoop tijdens mijn werkperiode in het Rembrandthuis bezoekers mee te nemen in mijn proces, en mijn eigen werk in deze bijzondere omgeving verder te ontwikkelen.’   

Neda Mirhosseini 

Neda Mirhosseini (1995) documenteert door middel van tekeningen haar dagelijkse leven. Ze toont vriendschap en intimiteit door in te zoomen op de momenten en manieren waarop mensen samenkomen. Portretten van haar vrienden worden vergezeld door stillevens van niet-afgeruimde tafels. De lege wijnglazen, koffiemokken, etensresten, borden en bestek zijn de overblijfselen van gedeelde momenten, van sociale connecties. Deze objecten bezitten volgens Mirhosseini een verstilde poëzie: ‘Het zijn subtiele verwijzingen naar de levens die zich achter gesloten deuren afspelen.’  

Rembrandt Open Studio met Rens Krikhaar en Neda Mirhosseini is van 5 oktober t/m 1 december 2024 te zien in Museum Rembrandthuis. 

 

Rembrandt & de wereld

Typisch Nederlands – zo zien veel mensen Rembrandt en zijn werk. Anders dan veel andere kunstenaars uit zijn tijd, heeft Rembrandt nooit een buitenlandse reis gemaakt. Maar vergis je niet. Je kunt op zijn etsen heel wat van de wereld zien, van leeuwen, exotische schelpen en tulbanden, tot bergachtige landschappen en Italiaanse gebouwen.

In de tentoonstelling Rembrandt & de wereld ga je op reis langs bijna 50 etsen en 1 originele etsplaat van Rembrandt uit de collectie van Museum Rembrandthuis, etsen waar steeds iets niet-Nederlands te zien is. Ontdek waar Rembrandt zijn kennis en inspiratie vandaan haalde, en hoe wereldwijs (of wereldvreemd?) hij daadwerkelijk was. 

Thema’s in de tentoonstelling

Fantasiewereld
Als Rembrandt een motto heeft gehad, dan was het ongetwijfeld ‘naer het leven werken’. Dus weergeven wat je ziet, zoals het is. Toch liet hij vaak genoeg zijn fantasie de vrije loop. Verrassend genoeg ook met enkele van zijn zelfportretten.

Spullen
Elke 17de-eeuwse Amsterdammer wist dat de wereld groter was dan de eigen buurt. De handel over zee was booming business. En via de haven kwamen spullen van over de hele wereld de stad binnen, sommige gekocht, andere geroofd. Rembrandt verzamelde deze nieuwe, inspirerende spullen graag. Je ziet deze objecten dan ook regelmatig terug op zijn etsen.

Mensen
In Amsterdam was een grote diversiteit aan mensen op straat te zien: buitenlandse bezoekers, internationale toneelgezelschappen, handelaren op doorreis en natuurlijk immigranten uit verschillende landen die van de stad hun nieuwe thuis hadden gemaakt. Rembrandt liet zich vaak door hen inspireren.

Kleding
Bepaalde kledingstukken en accessoires kunnen een personage wat meer persoonlijkheid of flair geven. Maar met kleding kon Rembrandt ook veel dingen duidelijk maken. In welke tijd een scène zich afspeelt, hoe rijk of arm mensen zijn, uit welk land of werelddeel ze komen en soms ook welk geloof ze hebben.

Landschappen
Hoge pieken, diepe dalen – je ziet beide terug op Rembrandts etsen. Maar hij zal ze zelf nooit hebben gezien. Bergachtige landschappen komen in Nederland niet voor. En anders dan veel kunstenaars in zijn tijd heeft Rembrandt nooit een buitenlandse reis gemaakt. Voor zulke etsen moest hij dus zijn fantasie inzetten.

Gebouwen
Om verhalen geloofwaardig en overtuigend te maken, moet de setting kloppen. Bijbelverhalen spelen zich af in het Midden-Oosten. Die omgeving ziet er anders uit dan Rembrandts buurt. Ook hiervoor moest Rembrandt dus zijn verbeeldingskracht gebruiken. Of het kunstje afkijken van zijn meer reislustige collega-kunstenaars.

Dieren
Er komen heel wat exotische dieren voor op Rembrandts etsen: leeuwen, slangen en olifanten. Sommige hiervan kon hij in het echt bestuderen, tijdens de jaarlijkse herfstkermis in Amsterdam. Voor anderen moest hij creatief zijn, en dat pakte niet altijd even succesvol uit.

Publicatie

Bij de tentoonstelling Rembrandt & de wereld verschijnt een mooi vormgegeven publicatie waarin alle tentoongestelde etsen worden omschreven. De publicatie is de tweede in een thematische serie over Rembrandts etsen uit de collectie van Museum Rembrandthuis. De publicaties Rembrandt & de liefde en Rembrandt & de wereld zijn los en als cadeausetje verkrijgbaar. Tekst en redactie zijn van Nathalie Maciesza en Epco Runia, beiden verbonden aan het museum. De publicatie Rembrandt & de wereld is mogelijk gemaakt dankzij genereuze steun van Zadelhoff Cultuurfonds. 

Ga zelf aan de slag

In de eerste tentoonstellingszaal kan je zelf aan de slag. Daar vind je exotische schelpen zoals Rembrandt die tekende, en tekenmaterialen. En een paar handige tekentips! Maak een tekening van Rembrandts schelp, of van iets anders dat je doet denken aan de wijde wereld. 

Workshop
In Museum Rembrandthuis kun je tijdens de zomervakantie je eigen ets maken! Geef in deze workshop je eigen draai aan een ets uit de tentoonstelling Rembrandt & de wereld. De museumdocent leert je hoe je Rembrandts etsen met bijvoorbeeld schelpen, leeuwen, of zijn eigen zelfportret met tulband en zwaard, eenvoudig kunt namaken. Experimenteer met Rembrandts drogenaaldtechniek en druk op de grote etspers twee prenten af. Je mag deze na afloop mee naar huis nemen. Boek je tickets hier

Rembrandt van de Buurt

Museum Rembrandthuis en Sumibu willen Amsterdam inspireren. Daarom hebben we samen het project ‚Rembrandt van de Buurt‘ gelanceerd. Jonge Amsterdammers tussen 16 en 24 jaar konden tijdens workshops hun creativiteit uiten en in de voetsporen treden van Rembrandt en Sumibu (opgericht door Georgy Dendoe). Hoewel er meer dan 300 jaar tussen Rembrandt en Sumibu zit, hebben ze veel gemeen. Een sterke merknaam, ondernemerschap, een diepe liefde voor kunst, verankerd in Amsterdam én buurtgenoten (Sumibu vestigde recent een winkel op de Zeedijk). De workshops vonden plaats in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West plaats waarbij 28 deelnemers beide grootmeesters beter leerden kennen en hun eigen T-shirt ontwierpen. 

Met trots presenteren Sumibu en Museum Rembrandthuis de winnaars van de ontwerpwedstrijd ‚Rembrandt van de Buurt‘: Berkan Özdemir, Mus van Doorn en Merlijn Cadel. Hun winnende ontwerpen zijn op T-shirts gedrukt en te koop in de museumwinkel.

‚Ik ben heel trots op iedereen die mee heeft gedaan aan ‚Rembrandt van de Buurt‘, zegt Georgy Dendoe. “Bij Sumibu vinden we het van groot belang om het verleden te linken met het heden én met de toekomst. Rembrandt is een Amsterdams icoon en een kunstenaar die wij bewonderen. Het is dope dat we nu samenwerken met een gevestigde, iconische partij als Museum Rembrandthuis. Hopelijk kan Rembrandt door projecten als dit nog eens 400 jaar langer kan voortleven.”

Alle ontwerpen zijn t/m 4 februari 2024 te zien in de Open Studio van Museum Rembrandthuis (op de derde etage van de moderne museumvleugel). De opbrengsten van de T-shirts gaan naar de volgende editie van dit project.

Regie: Rembrandt

Het doek gaat open voor Regie: Rembrandt, in Museum Rembrandthuis

Rembrandt was een meesterlijke verhalenverteller, niet in woorden maar in beeld. Hiervoor gebruikte hij technieken die ook in het theater werden ingezet, zoals gezichtsuitdrukkingen, gebaren, belichting, kostuums en attributen. En hij ging op zoek naar het moment waarop de spanning te snijden is – de ultieme suspense. In de tentoonstelling Regie: Rembrandt zet Museum Rembrandthuis Rembrandts rol als regisseur van zijn kunstwerken voor het eerst in de schijnwerpers. En wordt duidelijk hoe 17de-eeuwse schilders en theatermakers elkaar inspireerden.

Voor  de tentoonstelling komt een aantal topstukken naar Museum Rembrandthuis, uit onder andere het Staatliche Museen zu Berlin, Mauritshuis en The Kremer Collection. 

Bekijk hier de activiteiten rondom de tentoonstelling

Zeven regietechnieken

Net als theaterregisseurs zette Rembrandt alle elementen in zijn kunstwerken naar zijn hand, met als doel een verhaal zo meeslepend en overtuigend mogelijk te verbeelden. Om gezichtsuitdrukkingen te oefenen, ging Rembrandt voor de spiegel zitten en maakte hij dit soort etsen. De 7 belangrijkste regietechnieken waren:

  • De keuze van het moment
  • Handgebaren
  • Gezichtsuitdrukkingen
  • Attributen en kostuums
  • Houdingen
  • Belichting
  • Compositie

Het schandaal


Rembrandt, Suzanna (detail), 1636. Collectie Mauritshuis, Den Haag

De Bijbelse Suzanna staat op het punt om te gaan baden. Twee machtige mannen, ouderlingen, beloeren haar vanuit de bosjes. Ze fluisteren haar toe dat ze seks met haar willen. Suzanna schrikt. Rembrandt laat hier de ‘peripetie’ zien, de grote wending in het verhaal en daarmee het meest beladen moment. De draaiing van Suzanna’s lichaam weerspiegelt het omslagmoment in het verhaal. Haar blik kruist de onze – Rembrandt betrekt ons in haar lot. Want wat gaan we doen? Schieten we haar te hulp? Of blijven we voyeurs? Een meesterlijke regie, want ongemakkelijker dan dit wordt het bijna niet.

Een vreselijke leugen


Rembrandt, De vrouw van, Potifar beschuldigt Jozef (detail), 1655. Collectie Staatliche Museen zu Berlin, Gemäldegalerie / Christoph Schmidt; Public Domain Mark 1.0

Dit schilderij – dat een Bijbels verhaal verbeeldt – gaat over een vreselijke leugen. Rechts staat Potifar, hoveling van de farao. Hij hoort hoe zijn vrouw verklaart dat ze bijna is verkracht door Jozef. Maar in werkelijkheid was zijzelf de dader. De schok op het gezicht van Jozef (links in de schaduw) spreekt boekdelen.

In het Bijbelverhaal komt Jozef helemaal niet voor in deze scène. Maar in zijn regie voegde Rembrandt hem toe om duidelijk te maken dat hier groot onrecht plaatsvindt.

Dit schilderij maakte Rembrandt in het Rembrandthuis en komt na bijna 400 jaar weer terug.

De perfecte tulband


Rembrandt, Studie van een oude man met tulband (detail), 1626/27. The Kremer Collection, Amsterdam.

Volgens meerdere leerlingen van Rembrandt kon hij wel twee dagen doen over het opbinden van een tulband. Hij nam blijkbaar de tijd om kostuumonderdelen goed in elkaar te zetten, voordat hij ging tekenen of schilderen. Deze studie van een oude man zal waarschijnlijk net zo aandachtig zijn voorbereid. Rembrandt maakte dit schilderij als voorstudie voor de hogepriesters op zijn schilderij van de berouwvolle Judas (collectie Mulgrave Castle, Verenigd Koninkrijk). Hij wilde precies weten hoe het licht van achteren op een mannenhoofd met een tulband valt.

Vier verhalen in één

Rembrandt, Christus predikend (‘De Honderdguldenprent’) (detail), ca. 1648. Collectie Museum Rembrandthuis, Amsterdam

Meestal laten kunstwerken één moment zien, één scène. Net als in het theater, waar eenheid van tijd, plaats en handeling een gouden regel is. Maar Rembrandt bracht in deze ets vier momenten uit één Bijbelverhaal bij elkaar, alsof ze tegelijkertijd plaatsvonden. Hij regisseerde de menigte in fraaie ‘troeping’ (groepjes) en met ‘sprong’ (variatie in hoogte). En hij bracht volop ‘verscheydenheydt’ (variatie) aan in de personages. De voorstelling heeft bovendien iets theatraals: het doet denken aan de ‘vertoningen’ (tableaux vivants), die zo populair waren in de Schouwburg.

Rembrandt, Christus predikend (‘De Honderdguldenprent’) (detail), ca. 1648. Collectie Museum Rembrandthuis, Amsterdam

Activiteiten rondom de tentoonstelling

Bekijk en beluister de podcast in samenwerking met Shahine en Shady El-Hamus hier

Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam

Gelijktijdig met de tentoonstelling Regie: Rembrandt organiseert het Stadsarchief Amsterdam een schatkamertentoonstelling waarin de bredere context van de Amsterdamse Schouwburg, zijn toneelschrijvers en acteurs, en de rol van de schouwburg in de stad worden belicht.

De tentoonstelling Regie: Rembrandt is van 2 maart tot 26 mei 2024 te zien in Museum Rembrandthuis. 

Met dank aan: Mastercard, het Cultuurfonds, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Huysgenoten van Museum Rembrandthuis, Kikkoman, Blockbusterfonds: Extra, Vrienden van Museum het Rembrandthuis, De Gijselaar-Hintzenfonds.

 

Rembrandts pauwen

01.07.23- 15.10.23 

In dezelfde tijd dat Rembrandt zijn nieuwe huis aan de Jodenbreestraat betrok, schilderde hij zijn Stilleven met pauwen. Misschien maakte hij het zelfs speciaal voor zijn nieuwe huis. Het is een bijzonder werk binnen zijn oeuvre: Rembrandt maakte slechts een ander geschilderd stilleven. Het Stilleven met pauwen, dat doorgaans in de Eregalerij van het Rijksmuseum hangt, is vanaf 1 juli voor het eerst te zien in Museum Rembrandthuis – de plek waar Rembrandt heeft gewoond en zijn meesterwerken heeft gemaakt.

Rembrandt schilderde twee pauwen – dóde pauwen om precies te zijn. Het is een uitzonderlijk kunstwerk. Er is maar één ander schilderij van hem waar ook een dode vogel de hoofdrol speelt (De roerdompjager, 1639). Het schilderij met de pauwen heeft veel weg van een decoratiestuk, een kunstwerk dat een interieur moet verfraaien. Het werd vaak wat hoger opgehangen, bijvoorbeeld boven een deur. Pauwen zijn een geschikt onderwerp voor zo’n decoratiestuk, omdat ze een zekere landelijke sfeer met zich meebrengen.

Oog-in-oog met een meesterwerk
Rembrandts Stilleven met pauwen is, na het succes van Titus, het tweede kunstwerk in een serie schilderijen waar bezoekers geïsoleerd en in alle rust van kunnen genieten. Gemiddeld besteden mensen maar twintig seconden aan het bekijken van een kunstwerk. Maar er valt zoveel meer te ontdekken als je langer blijft kijken. De multimediatour biedt een soort begeleide meditatie: slow looking.

Milou Halbesma, directeur van Museum Rembrandthuis: „In ons museum kom je dicht bij Rembrandt. We hebben een van ’s werelds grootste collecties van Rembrandts etsen en fantastische bruiklenen van zijn tijdgenoten, maar we hebben geen schilderijen van de meester in onze eigen collectie. Op basis van onze expertise en goede netwerk, werken we samen met musea over de hele wereld om de beste kunstwerken in Rembrandts voormalige huis te laten zien. Het is een unieke en ontroerende ervaring om de schilderijen die hier, in zijn atelier, zijn gemaakt ook daadwerkelijk hier te kunnen zien, bijna 400 jaar later. We zijn het Rijksmuseum dan ook zeer dankbaar voor het uitlenen van dit prachtige schilderij.”

The Poor Man’s Rembrandt Project

Van 17 t/m 25 juni 2023 houden Henk Schiffmacher en zijn tatoeëerders atelier bij Rembrandt thuis. Gedurende een week kun je een originele Rembrandt-tattoo laten zetten door het wereldberoemde team.

Wil je zeker zijn van een meesterwerk? Reserveer dan nu een tijdslot bij je favoriete tattoo artist via rembrandthuis.nl.

Rembrandt Forever
Rembrandt en Schiffmacher & Veldhoen hebben veel gemeen: ze zijn wereldberoemd, grootmeesters in hun vak en diepgeworteld in het DNA van Amsterdam. Ook hun kunst kent belangrijke overeenkomsten: bij zowel etsen als tatoeages begint het met een tekening, die vervolgens met inkt en naald op het medium wordt aangebracht. Waar Rembrandt een koperplaat en vel papier gebruikte om zijn compositie tot een ets te maken, brengen tatoeëerders hun tekening aan op de menselijke huid; een kunstwerk dat je levenslang altijd bij je draagt.

Schiffmacher en zijn team zullen hun atelier opzetten in de moderne museumvleugel. In de zeventiende eeuw was het pand aan de Jodenbreestraat een cultural hub, waar Rembrandt, zijn assistenten en zijn leerlingen samenwerkten aan hun kunstwerken. Nu gaat een nieuwe generatie 21ste-eeuwse kunstenaars hier aan het werk. Het museum blijft zo een plek waar het bruist van vernieuwing en experiment. Tegelijkertijd wordt de eeuwenoude kunst van etsen en inkttekeningen in ere gehouden.

Meld je aan
Tijdens hun residency in Museum Rembrandthuis biedt het team van Schiffmacher & Veldhoen Tattooing een aantal tattoo-ontwerpen aan, waaronder originele etsen van Rembrandt, Rembrandts handtekening en zijn monogram. Op rembrandthuis.nl/thepoormansrembrandtproject kun je vooraf de beschikbare tatoeages bekijken. Ook kun je hier een tijdslot reserveren om de tatoeage te laten zetten in het museum. De prijzen van de tatoeages variëren van 100 tot 250 euro. Bij het reserveren wordt om een aanbetaling van 50 euro gevraagd. We houden per dag een aantal plekken beschikbaar voor spontane inloop, maar wil je zeker zijn van een plekje, reserveer dan vooraf een tijdslot. Er zijn in totaal XX tijdslots beschikbaar.

Ontmoet het team

Henk Schiffmacher is sinds 45 jaar een begrip in de tatoeagewereld. De Amsterdamse tattookoning organiseerde de eerste grote tattooconventies in Europa, publiceerde ruim 20 boeken en exposeerde in diverse musea, waaronder Musée du Quai Branly in Parijs en het Royal Ontario Museum in Toronto. Hij beschouwt de samenwerking met Museum Rembrandthuis als een hoogtepunt in zijn carrière.

Tycho Veldhoen groeide op in de kunstwereld, als jongste zoon van de bekende Amsterdamse kunstenaar Aat Veldoen. Van hem leerde hij schilderen, tekenen en etsen. Het tatoeëren werd hem bijgebracht door Henk en Louise Schiffmacher, waarna hij aan het werk ging bij verschillende tattoogrootheden in de Verenigde Staten. Sinds 16 jaar is hij officieel partner van Schiffmacher & Veldhoen Tattooing.

Rupa van Teylingen is kunstschilder en tatoeëerder. Ook hij groeide op omringd door kunst: zijn vader was schrijver, zijn stiefvader specialist op het gebied van zeventiende-eeuwse stillevens. Hij studeerde af aan de Ruud Wackers Academie in Amsterdam als klassiek tekenaar, waarna hij bij Schiffmacher en Veldhoen in leer ging. De afgelopen tien jaar is hij afwisselend in de tattooshop en in zijn eigen atelier te vinden.

Framing Rembrandt

Wie is Rembrandt? Iedereen heeft wel een idee over het type man dat hij was. Maar klopt dat wel? Sinds de 17de eeuw is Rembrandt op verschillende manieren getypeerd: als een man van het volk, een tegendraads kunstenaar, een held, een miskend genie en een heilige. Iedere keer werd zijn levensverhaal aangepast; sommige feiten werden weggelaten, andere verdraaid, steeds om een bepaald type te propageren. Rembrandt is geframed.

In de tentoonstelling Framing Rembrandt onderzoekt Museum Rembrandthuis vier eeuwen beeldvorming rondom Rembrandt aan de hand van schilderijen, prenten, archiefstukken en andere verrassende objecten. Gaandeweg worden een aantal hardnekkige mythes rondom Rembrandt ontkracht, zoals de vermeende mislukking van De Nachtwacht. Daarnaast wordt een van de tentoonstellingszalen omgebouwd tot bioscoopzaal, waar fragmenten worden vertoond van de zes fictiefilms die tussen 1920 en 2007 over Rembrandt zijn gemaakt. Van de eerste film uit 1920, via een nazi-propagandafilm uit 1942 tot aan de meest recente fictiefilm uit 2007. Ook neemt Museum Rembrandthuis zijn eigen framing van Rembrandt onder de loep: hoe doet het museum zelf mee aan de beeldvorming van Rembrandt?

Rembrandt als filmheld
Het pièce de résistance van Framing Rembrandt is de tweede tentoonstellingszaal die wordt omgebouwd tot een bioscoopzaal. Hier worden filmfragmenten getoond uit de zes fictiefilms (biopics) die tussen 1920 en 2007 over Rembrandt zijn gemaakt. Elke film heeft zijn eigen framing. Iedere generatie leerde dus net weer een andere Rembrandt kennen. Opvallend is dat enkele mythes over Rembrandt steeds weer terugkeren, zoals de vermeende mislukking van De Nachtwacht.

Eén van de zes biopics is Rembrandt, geregisseerd door nazi-filmmaker Hans Steinhoff. In 1942 ging de film in première op het Rembrandtplein in aanwezigheid van NSB-leider Anton Mussert. Rembrandt wordt hierin neergezet als held van het Germaanse volk. Hij krijgt zijn heroïsche status doordat hij vele tegenslagen en vijanden overwint: de afwijzing van De Nachtwacht, zijn conflict met Geertje Dircx en zijn faillissement dat volgens deze film veroorzaakt is door zijn Joodse buren. Een ultiem voorbeeld van framing.

Welke Rembrandtmythes leven er onder museumbezoekers?
Ook bezoekers worden gevraagd even stil te staan bij hun eigen aannames over Rembrandt. Bij de ingang van de tentoonstelling staan vijf kokers met gekleurde tokens. Iedere koker staat voor een van de vijf Rembrandt-typen: een man van het volk, een tegendraadse kunstenaar, een nationale held, een miskend genie, een heilige. Bezoekers nemen een token mee uit de koker die hun beeld van Rembrandt het beste samenvat. Aan het einde van de tentoonstelling staan opnieuw vijf kokers met de vijf Rembrandt-typen. Blijven bezoekers bij hun oorspronkelijke beeld van Rembrandt of denken ze nu anders over de kunstenaar?

De tentoonstelling Framing Rembrandt is van 4 november 2023 t/m 4 februari 2024 te zien in Museum Rembrandthuis

Sign Up for the Newsletter

Paint

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

paint
Zum Inhalt springen