Op uitnodiging van Museum Rembrandthuis stapt opnieuw een Amsterdamse grootheid in de voetsporen van Rembrandt. Na het enorme succes van het tijdelijke tattoo-atelier van Schiffmacher & Veldhoen in 2023, vertaalt modemerk G-STAR Rembrandts vakmanschap op een vernieuwende manier naar denim. Geïnspireerd door Rembrandts etstechniek en zijn iconische zelfportret uit de museumcollectie, heeft het ontwerpteam van G-STAR de nieuwste lasertechnologieën gecombineerd met experimenten op diverse soorten denim. Zo brengt G-STAR een eerbetoon aan eeuwenoude ambacht, op een innovatieve manier.
Rembrandt was niet alleen een geweldige schilder, hij was ook een fenomenale etser. Zo drukt hij zijn prenten niet alleen op gewoon papier af, maar experimenteerde hij ook met andere materialen, zoals perkament en Japans papier. Dit was de aanleiding voor G-STAR om een moderne interpretatie te geven aan zijn innovatieve manier van experimenteren. De ontwerpers kozen voor Rembrandts zelfportret uit 1639 als basis en onderzochten met de nieuwste lasertechniek welke soorten denim, washings en coatings het beste resultaat opleverden. Daarnaast werden de artworks steeds wat aangepast. Soms met behulp van AI. De tentoonstelling Etched Denim toont enkele beroemde prenten van Rembrandt en laat ook het onderzoek naar de denimcollectie zien.
Gelijktijdig met de tentoonstelling lanceert G-STAR een exclusieve collectie. Deze bestaat uit twee denim jackets, twee jeans, een shirt en een parka. De unisex collectie is beschikbaar vanaf 31 oktober in geselecteerde G-STAR stores en op g-star.com.
ETSEN OP DENIM Familieworkshop In de kerstvakantie kunnen jong en oud zelf een ets afdrukken op spijkerstof. Ga aan de slag met Rembrandts etstechniek en ontdek hoe je jouw eigen tekening op spijkerstof kunt afdrukken. Dagelijks in de kerstvakantie (Eerste Kerstdag gesloten), kosten € 7,50 excl. museumentree. Voor de hele familie vanaf 8 jaar. Met Stadspas zijn de workshop en museumentree gratis. Maximaal 15 deelnemers. Boek je tickets hier: Museum Rembrandthuis – online tickets
Ontmoet dit najaar twee hedendaagse kunstenaars in Museum Rembrandthuis! Rens Krikhaar (1982) en Neda Mirhosseini (1995) zullen twee maanden lang − van 5 oktober t/m 1 december 2024 − atelier houden in het museum en live kunst maken. Al in de zeventiende eeuw was Rembrandts huis een creative hub. Een plek waar Rembrandt en zijn leerlingen elke dag kunst maakten. Nu, 400 jaar later, brengen we deze praktijk weer terug met Rembrandt Open Studio. Een nieuwe generatie kunstenaars krijgt elk najaar de ruimte en het podium om nieuw werk te maken bij Rembrandt thuis.
Krikhaar en Mirhosseini vertonen beide een verwantschap met Rembrandt door hun grote verbeeldingskracht. Ook hebben beide kunstenaars, net als Rembrandt, een voorliefde voor het werken op papier. Mirhosseini maakt portretten van vrienden en legt hun gedeelde momenten vast in stillevens van niet-afgeruimde tafels. Met deze tekeningen kan zij zich elke — voor haar nieuwe — plek eigen en vertrouwd maken en verhalen over haar eigen leven vertellen. Krikhaar zoekt in zijn kunstwerken juist het onbekende op. Met zijn tekeningen en grafisch werk kruipt hij als het ware in de huid van een zeventiende-eeuwse ontdekkingsreiziger, die op zijn avonturen soms wel heel onverwachte dingen tegenkomt. Krikhaar en Mirhosseini nodigen je, beide op geheel eigen wijze, uit om hun papieren werelden te verkennen.
Links: Rens Krikhaar, M’asaaf Riss expedition journal | Rechts: Neda Mirhosseini, Late Night Early Morning
Rens Krikhaar
De wereld van Rens Krikhaar (1982) bestaat uit een archipel met vele eilanden. In zijn werk komen reusachtige dieren, dreigende berggebieden en hallucinante taferelen voor, klaar om ontdekt te worden. Krikhaar schildert, tekent en etst in dramatische licht-donkercontrasten een almaar groeiend ‘Terra Incognita’ waaraan de mens overgeleverd lijkt te zijn. Krikhaar: ‘Ik hoop tijdens mijn werkperiode in het Rembrandthuis bezoekers mee te nemen in mijn proces, en mijn eigen werk in deze bijzondere omgeving verder te ontwikkelen.’
Neda Mirhosseini
Neda Mirhosseini (1995) documenteert door middel van tekeningen haar dagelijkse leven. Ze toont vriendschap en intimiteit door in te zoomen op de momenten en manieren waarop mensen samenkomen. Portretten van haar vrienden worden vergezeld door stillevens van niet-afgeruimde tafels. De lege wijnglazen, koffiemokken, etensresten, borden en bestek zijn de overblijfselen van gedeelde momenten, van sociale connecties. Deze objecten bezitten volgens Mirhosseini een verstilde poëzie: ‘Het zijn subtiele verwijzingen naar de levens die zich achter gesloten deuren afspelen.’
Rembrandt Open Studio met Rens Krikhaar en Neda Mirhosseini is van 5 oktober t/m 1 december 2024 te zien in Museum Rembrandthuis.
Typisch Nederlands – zo zien veel mensen Rembrandt en zijn werk. Anders dan veel andere kunstenaars uit zijn tijd, heeft Rembrandt nooit een buitenlandse reis gemaakt. Maar vergis je niet. Je kunt op zijn etsen heel wat van de wereld zien, van leeuwen, exotische schelpen en tulbanden, tot bergachtige landschappen en Italiaanse gebouwen.
In de tentoonstelling Rembrandt & de wereld ga je op reis langs bijna 50 etsen en 1 originele etsplaat van Rembrandt uit de collectie van Museum Rembrandthuis, etsen waar steeds iets niet-Nederlands te zien is. Ontdek waar Rembrandt zijn kennis en inspiratie vandaan haalde, en hoe wereldwijs (of wereldvreemd?) hij daadwerkelijk was.
Thema’s in de tentoonstelling
Fantasiewereld Als Rembrandt een motto heeft gehad, dan was het ongetwijfeld ‘naer het leven werken’. Dus weergeven wat je ziet, zoals het is. Toch liet hij vaak genoeg zijn fantasie de vrije loop. Verrassend genoeg ook met enkele van zijn zelfportretten.
Spullen Elke 17de-eeuwse Amsterdammer wist dat de wereld groter was dan de eigen buurt. De handel over zee was booming business. Envia de haven kwamen spullen van over de hele wereld de stad binnen, sommige gekocht, andere geroofd. Rembrandt verzamelde deze nieuwe, inspirerende spullen graag. Je ziet deze objecten dan ook regelmatig terug op zijn etsen.
Mensen In Amsterdam was een grote diversiteit aan mensen op straat te zien: buitenlandse bezoekers, internationale toneelgezelschappen, handelaren op doorreis en natuurlijk immigranten uit verschillende landen die van de stad hun nieuwe thuis hadden gemaakt. Rembrandt liet zich vaak door hen inspireren.
Kleding Bepaalde kledingstukken en accessoires kunnen een personage wat meer persoonlijkheid of flair geven. Maar met kleding kon Rembrandt ook veel dingen duidelijk maken. In welke tijd een scène zich afspeelt, hoe rijk of arm mensen zijn, uit welk land of werelddeel ze komen en soms ook welk geloof ze hebben.
Landschappen Hoge pieken, diepe dalen – je ziet beide terug op Rembrandts etsen. Maar hij zal ze zelf nooit hebben gezien. Bergachtige landschappen komen in Nederland niet voor. En anders dan veel kunstenaars in zijn tijd heeft Rembrandt nooit een buitenlandse reis gemaakt. Voor zulke etsen moest hij dus zijn fantasie inzetten.
Gebouwen Om verhalen geloofwaardig en overtuigend te maken, moet de setting kloppen. Bijbelverhalen spelen zich af in het Midden-Oosten. Die omgeving ziet er anders uit dan Rembrandts buurt. Ook hiervoor moest Rembrandt dus zijn verbeeldingskracht gebruiken. Of het kunstje afkijken van zijn meer reislustige collega-kunstenaars.
Dieren Er komen heel wat exotische dieren voor op Rembrandts etsen: leeuwen, slangen en olifanten. Sommige hiervan kon hij in het echt bestuderen, tijdens de jaarlijkse herfstkermis in Amsterdam. Voor anderen moest hij creatief zijn, en dat pakte niet altijd even succesvol uit.
Publicatie
Bij de tentoonstelling Rembrandt & de wereld verschijnt een mooi vormgegeven publicatie waarin alle tentoongestelde etsen worden omschreven. De publicatie is de tweede in een thematische serie over Rembrandts etsen uit de collectie van Museum Rembrandthuis. De publicaties Rembrandt & de liefde en Rembrandt & de wereld zijn los en als cadeausetje verkrijgbaar. Tekst en redactie zijn van Nathalie Maciesza en Epco Runia, beiden verbonden aan het museum. De publicatie Rembrandt & de wereld is mogelijk gemaakt dankzij genereuze steun van Zadelhoff Cultuurfonds.
Ga zelf aan de slag
In de eerste tentoonstellingszaal kan je zelf aan de slag. Daar vind je exotische schelpen zoals Rembrandt die tekende, en tekenmaterialen. En een paar handige tekentips! Maak een tekening van Rembrandts schelp, of van iets anders dat je doet denken aan de wijde wereld.
Workshop In Museum Rembrandthuis kun je tijdens de zomervakantie je eigen ets maken! Geef in deze workshop je eigen draai aan een ets uit de tentoonstelling Rembrandt & de wereld. De museumdocent leert je hoe je Rembrandts etsen met bijvoorbeeld schelpen, leeuwen, of zijn eigen zelfportret met tulband en zwaard, eenvoudig kunt namaken. Experimenteer met Rembrandts drogenaaldtechniek en druk op de grote etspers twee prenten af. Je mag deze na afloop mee naar huis nemen. Boek je tickets hier
Museum Rembrandthuis en Sumibu willen Amsterdam inspireren. Daarom hebben we samen het project ‘Rembrandt van de Buurt’ gelanceerd. Jonge Amsterdammers tussen 16 en 24 jaar konden tijdens workshops hun creativiteit uiten en in de voetsporen treden van Rembrandt en Sumibu (opgericht door Georgy Dendoe). Hoewel er meer dan 300 jaar tussen Rembrandt en Sumibu zit, hebben ze veel gemeen. Een sterke merknaam, ondernemerschap, een diepe liefde voor kunst, verankerd in Amsterdam én buurtgenoten (Sumibu vestigde recent een winkel op de Zeedijk). De workshops vonden plaats in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West plaats waarbij 28 deelnemers beide grootmeesters beter leerden kennen en hun eigen T-shirt ontwierpen.
Met trots presenteren Sumibu en Museum Rembrandthuis de winnaars van de ontwerpwedstrijd ‘Rembrandt van de Buurt’: Berkan Özdemir, Mus van Doorn en Merlijn Cadel. Hun winnende ontwerpen zijn op T-shirts gedrukt en te koop in de museumwinkel.
‘Ik ben heel trots op iedereen die mee heeft gedaan aan ‘Rembrandt van de Buurt’, zegt Georgy Dendoe. “Bij Sumibu vinden we het van groot belang om het verleden te linken met het heden én met de toekomst. Rembrandt is een Amsterdams icoon en een kunstenaar die wij bewonderen. Het is dope dat we nu samenwerken met een gevestigde, iconische partij als Museum Rembrandthuis. Hopelijk kan Rembrandt door projecten als dit nog eens 400 jaar langer kan voortleven.”
Alle ontwerpen zijn t/m 4 februari 2024 te zien in de Open Studio van Museum Rembrandthuis (op de derde etage van de moderne museumvleugel). De opbrengsten van de T-shirts gaan naar de volgende editie van dit project.
Het doek gaat open voor Regie: Rembrandt, in Museum Rembrandthuis
Rembrandt was een meesterlijke verhalenverteller, niet in woorden maar in beeld. Hiervoor gebruikte hij technieken die ook in het theater werden ingezet, zoals gezichtsuitdrukkingen, gebaren, belichting, kostuums en attributen. En hij ging op zoek naar het moment waarop de spanning te snijden is – de ultieme suspense. In de tentoonstelling Regie: Rembrandt zet Museum Rembrandthuis Rembrandts rol als regisseur van zijn kunstwerken voor het eerst in de schijnwerpers. En wordt duidelijk hoe 17de-eeuwse schilders en theatermakers elkaar inspireerden.
Voor de tentoonstelling komt een aantal topstukken naar Museum Rembrandthuis, uit onder andere het Staatliche Museen zu Berlin, Mauritshuis en The Kremer Collection.
Bekijk hier de activiteiten rondom de tentoonstelling
Zeven regietechnieken
Net als theaterregisseurs zette Rembrandt alle elementen in zijn kunstwerken naar zijn hand, met als doel een verhaal zo meeslepend en overtuigend mogelijk te verbeelden. Om gezichtsuitdrukkingen te oefenen, ging Rembrandt voor de spiegel zitten en maakte hij dit soort etsen. De 7 belangrijkste regietechnieken waren:
De keuze van het moment
Handgebaren
Gezichtsuitdrukkingen
Attributen en kostuums
Houdingen
Belichting
Compositie
Het schandaal
Rembrandt, Suzanna (detail), 1636. Collectie Mauritshuis, Den Haag
De Bijbelse Suzanna staat op het punt om te gaan baden. Twee machtige mannen, ouderlingen, beloeren haar vanuit de bosjes. Ze fluisteren haar toe dat ze seks met haar willen. Suzanna schrikt. Rembrandt laat hier de ‘peripetie’ zien, de grote wending in het verhaal en daarmee het meest beladen moment. De draaiing van Suzanna’s lichaam weerspiegelt het omslagmoment in het verhaal. Haar blik kruist de onze – Rembrandt betrekt ons in haar lot. Want wat gaan we doen? Schieten we haar te hulp? Of blijven we voyeurs? Een meesterlijke regie, want ongemakkelijker dan dit wordt het bijna niet.
Een vreselijke leugen
Rembrandt, De vrouw van, Potifar beschuldigt Jozef (detail), 1655. Collectie Staatliche Museen zu Berlin, Gemäldegalerie / Christoph Schmidt; Public Domain Mark 1.0
Dit schilderij – dat een Bijbels verhaal verbeeldt – gaat over een vreselijke leugen. Rechts staat Potifar, hoveling van de farao. Hij hoort hoe zijn vrouw verklaart dat ze bijna is verkracht door Jozef. Maar in werkelijkheid was zijzelf de dader. De schok op het gezicht van Jozef (links in de schaduw) spreekt boekdelen.
In het Bijbelverhaal komt Jozef helemaal niet voor in deze scène. Maar in zijn regie voegde Rembrandt hem toe om duidelijk te maken dat hier groot onrecht plaatsvindt.
Dit schilderij maakte Rembrandt in het Rembrandthuis en komt na bijna 400 jaar weer terug.
De perfecte tulband
Rembrandt, Studie van een oude man met tulband (detail), 1626/27. The Kremer Collection, Amsterdam.
Volgens meerdere leerlingen van Rembrandt kon hij wel twee dagen doen over het opbinden van een tulband. Hij nam blijkbaar de tijd om kostuumonderdelen goed in elkaar te zetten, voordat hij ging tekenen of schilderen. Deze studie van een oude man zal waarschijnlijk net zo aandachtig zijn voorbereid. Rembrandt maakte dit schilderij als voorstudie voor de hogepriesters op zijn schilderij van de berouwvolle Judas (collectie Mulgrave Castle, Verenigd Koninkrijk). Hij wilde precies weten hoe het licht van achteren op een mannenhoofd met een tulband valt.
Vier verhalen in één
Rembrandt, Christus predikend (‘De Honderdguldenprent’) (detail), ca. 1648. Collectie Museum Rembrandthuis, Amsterdam
Meestal laten kunstwerken één moment zien, één scène. Net als in het theater, waar eenheid van tijd, plaats en handeling een gouden regel is. Maar Rembrandt bracht in deze ets vier momenten uit één Bijbelverhaal bij elkaar, alsof ze tegelijkertijd plaatsvonden. Hij regisseerde de menigte in fraaie ‘troeping’ (groepjes) en met ‘sprong’ (variatie in hoogte). En hij bracht volop ‘verscheydenheydt’ (variatie) aan in de personages. De voorstelling heeft bovendien iets theatraals: het doet denken aan de ‘vertoningen’ (tableaux vivants), die zo populair waren in de Schouwburg.
Rembrandt, Christus predikend (‘De Honderdguldenprent’) (detail), ca. 1648. Collectie Museum Rembrandthuis, Amsterdam
Bekijk en beluister de podcast in samenwerking met Shahine en Shady El-Hamus hier
Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam
Gelijktijdig met de tentoonstelling Regie: Rembrandt organiseert het Stadsarchief Amsterdam een schatkamertentoonstelling waarin de bredere context van de Amsterdamse Schouwburg, zijn toneelschrijvers en acteurs, en de rol van de schouwburg in de stad worden belicht.
De tentoonstelling Regie: Rembrandt is van 2 maart tot 26 mei 2024 te zien in Museum Rembrandthuis.
Met dank aan: Mastercard, het Cultuurfonds, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Huysgenoten van Museum Rembrandthuis, Kikkoman, Blockbusterfonds: Extra, Vrienden van Museum het Rembrandthuis, De Gijselaar-Hintzenfonds.
In dezelfde tijd dat Rembrandt zijn nieuwe huis aan de Jodenbreestraat betrok, schilderde hij zijn Stilleven met pauwen. Misschien maakte hij het zelfs speciaal voor zijn nieuwe huis. Het is een bijzonder werk binnen zijn oeuvre: Rembrandt maakte slechts een ander geschilderd stilleven. Het Stilleven met pauwen, dat doorgaans in de Eregalerij van het Rijksmuseum hangt, is vanaf 1 juli voor het eerst te zien in Museum Rembrandthuis – de plek waar Rembrandt heeft gewoond en zijn meesterwerken heeft gemaakt.
Rembrandt schilderde twee pauwen – dóde pauwen om precies te zijn. Het is een uitzonderlijk kunstwerk. Er is maar één ander schilderij van hem waar ook een dode vogel de hoofdrol speelt (De roerdompjager, 1639). Het schilderij met de pauwen heeft veel weg van een decoratiestuk, een kunstwerk dat een interieur moet verfraaien. Het werd vaak wat hoger opgehangen, bijvoorbeeld boven een deur. Pauwen zijn een geschikt onderwerp voor zo’n decoratiestuk, omdat ze een zekere landelijke sfeer met zich meebrengen.
Oog-in-oog met een meesterwerk Rembrandts Stilleven met pauwen is, na het succes van Titus, het tweede kunstwerk in een serie schilderijen waar bezoekers geïsoleerd en in alle rust van kunnen genieten. Gemiddeld besteden mensen maar twintig seconden aan het bekijken van een kunstwerk. Maar er valt zoveel meer te ontdekken als je langer blijft kijken. De multimediatour biedt een soort begeleide meditatie: slow looking.
Milou Halbesma, directeur van Museum Rembrandthuis: “In ons museum kom je dicht bij Rembrandt. We hebben een van ’s werelds grootste collecties van Rembrandts etsen en fantastische bruiklenen van zijn tijdgenoten, maar we hebben geen schilderijen van de meester in onze eigen collectie. Op basis van onze expertise en goede netwerk, werken we samen met musea over de hele wereld om de beste kunstwerken in Rembrandts voormalige huis te laten zien. Het is een unieke en ontroerende ervaring om de schilderijen die hier, in zijn atelier, zijn gemaakt ook daadwerkelijk hier te kunnen zien, bijna 400 jaar later. We zijn het Rijksmuseum dan ook zeer dankbaar voor het uitlenen van dit prachtige schilderij.”
Van 17 t/m 25 juni 2023 houden Henk Schiffmacher en zijn tatoeëerders atelier bij Rembrandt thuis. Gedurende een week kun je een originele Rembrandt-tattoo laten zetten door het wereldberoemde team.
Wil je zeker zijn van een meesterwerk? Reserveer dan nu een tijdslot bij je favoriete tattoo artist via rembrandthuis.nl.
Rembrandt Forever Rembrandt en Schiffmacher & Veldhoen hebben veel gemeen: ze zijn wereldberoemd, grootmeesters in hun vak en diepgeworteld in het DNA van Amsterdam. Ook hun kunst kent belangrijke overeenkomsten: bij zowel etsen als tatoeages begint het met een tekening, die vervolgens met inkt en naald op het medium wordt aangebracht. Waar Rembrandt een koperplaat en vel papier gebruikte om zijn compositie tot een ets te maken, brengen tatoeëerders hun tekening aan op de menselijke huid; een kunstwerk dat je levenslang altijd bij je draagt.
Schiffmacher en zijn team zullen hun atelier opzetten in de moderne museumvleugel. In de zeventiende eeuw was het pand aan de Jodenbreestraat een cultural hub, waar Rembrandt, zijn assistenten en zijn leerlingen samenwerkten aan hun kunstwerken. Nu gaat een nieuwe generatie 21ste-eeuwse kunstenaars hier aan het werk. Het museum blijft zo een plek waar het bruist van vernieuwing en experiment. Tegelijkertijd wordt de eeuwenoude kunst van etsen en inkttekeningen in ere gehouden.
Meld je aan Tijdens hun residency in Museum Rembrandthuis biedt het team van Schiffmacher & Veldhoen Tattooing een aantal tattoo-ontwerpen aan, waaronder originele etsen van Rembrandt, Rembrandts handtekening en zijn monogram. Op rembrandthuis.nl/thepoormansrembrandtproject kun je vooraf de beschikbare tatoeages bekijken. Ook kun je hier een tijdslot reserveren om de tatoeage te laten zetten in het museum. De prijzen van de tatoeages variëren van 100 tot 250 euro. Bij het reserveren wordt om een aanbetaling van 50 euro gevraagd. We houden per dag een aantal plekken beschikbaar voor spontane inloop, maar wil je zeker zijn van een plekje, reserveer dan vooraf een tijdslot. Er zijn in totaal XX tijdslots beschikbaar.
Ontmoet het team
Henk Schiffmacher is sinds 45 jaar een begrip in de tatoeagewereld. De Amsterdamse tattookoning organiseerde de eerste grote tattooconventies in Europa, publiceerde ruim 20 boeken en exposeerde in diverse musea, waaronder Musée du Quai Branly in Parijs en het Royal Ontario Museum in Toronto. Hij beschouwt de samenwerking met Museum Rembrandthuis als een hoogtepunt in zijn carrière.
Tycho Veldhoen groeide op in de kunstwereld, als jongste zoon van de bekende Amsterdamse kunstenaar Aat Veldoen. Van hem leerde hij schilderen, tekenen en etsen. Het tatoeëren werd hem bijgebracht door Henk en Louise Schiffmacher, waarna hij aan het werk ging bij verschillende tattoogrootheden in de Verenigde Staten. Sinds 16 jaar is hij officieel partner van Schiffmacher & Veldhoen Tattooing.
Rupa van Teylingen is kunstschilder en tatoeëerder. Ook hij groeide op omringd door kunst: zijn vader was schrijver, zijn stiefvader specialist op het gebied van zeventiende-eeuwse stillevens. Hij studeerde af aan de Ruud Wackers Academie in Amsterdam als klassiek tekenaar, waarna hij bij Schiffmacher en Veldhoen in leer ging. De afgelopen tien jaar is hij afwisselend in de tattooshop en in zijn eigen atelier te vinden.
Wie is Rembrandt? Iedereen heeft wel een idee over het type man dat hij was. Maar klopt dat wel? Sinds de 17de eeuw is Rembrandt op verschillende manieren getypeerd: als een man van het volk, een tegendraads kunstenaar, een held, een miskend genie en een heilige. Iedere keer werd zijn levensverhaal aangepast; sommige feiten werden weggelaten, andere verdraaid, steeds om een bepaald type te propageren. Rembrandt is geframed.
In de tentoonstelling Framing Rembrandt onderzoekt Museum Rembrandthuis vier eeuwen beeldvorming rondom Rembrandt aan de hand van schilderijen, prenten, archiefstukken en andere verrassende objecten. Gaandeweg worden een aantal hardnekkige mythes rondom Rembrandt ontkracht, zoals de vermeende mislukking van De Nachtwacht. Daarnaast wordt een van de tentoonstellingszalen omgebouwd tot bioscoopzaal, waar fragmenten worden vertoond van de zes fictiefilms die tussen 1920 en 2007 over Rembrandt zijn gemaakt. Van de eerste film uit 1920, via een nazi-propagandafilm uit 1942 tot aan de meest recente fictiefilm uit 2007. Ook neemt Museum Rembrandthuis zijn eigen framing van Rembrandt onder de loep: hoe doet het museum zelf mee aan de beeldvorming van Rembrandt?
Rembrandt als filmheld Het pièce de résistance van Framing Rembrandt is de tweede tentoonstellingszaal die wordt omgebouwd tot een bioscoopzaal. Hier worden filmfragmenten getoond uit de zes fictiefilms (biopics) die tussen 1920 en 2007 over Rembrandt zijn gemaakt. Elke film heeft zijn eigen framing. Iedere generatie leerde dus net weer een andere Rembrandt kennen. Opvallend is dat enkele mythes over Rembrandt steeds weer terugkeren, zoals de vermeende mislukking van De Nachtwacht.
Eén van de zes biopics is Rembrandt, geregisseerd door nazi-filmmaker Hans Steinhoff. In 1942 ging de film in première op het Rembrandtplein in aanwezigheid van NSB-leider Anton Mussert. Rembrandt wordt hierin neergezet als held van het Germaanse volk. Hij krijgt zijn heroïsche status doordat hij vele tegenslagen en vijanden overwint: de afwijzing van De Nachtwacht, zijn conflict met Geertje Dircx en zijn faillissement dat volgens deze film veroorzaakt is door zijn Joodse buren. Een ultiem voorbeeld van framing.
Welke Rembrandtmythes leven er onder museumbezoekers? Ook bezoekers worden gevraagd even stil te staan bij hun eigen aannames over Rembrandt. Bij de ingang van de tentoonstelling staan vijf kokers met gekleurde tokens. Iedere koker staat voor een van de vijf Rembrandt-typen: een man van het volk, een tegendraadse kunstenaar, een nationale held, een miskend genie, een heilige. Bezoekers nemen een token mee uit de koker die hun beeld van Rembrandt het beste samenvat. Aan het einde van de tentoonstelling staan opnieuw vijf kokers met de vijf Rembrandt-typen. Blijven bezoekers bij hun oorspronkelijke beeld van Rembrandt of denken ze nu anders over de kunstenaar?
De tentoonstelling Framing Rembrandt is van 4 november 2023 t/m 4 februari 2024 te zien in Museum Rembrandthuis
Na een succesvolle eerste editie van Rembrandt Open Studio in 2020 (met kunstenaars Iriée Zamblé en Timothy Voges) en het tijdelijke tattoo-atelier van Schiffmacher & Veldhoen dit voorjaar, zullen dit najaar weer twee hedendaagse kunstenaars aan het werk gaan bij Rembrandt thuis. Abul Hisham (1987) en Guy Vording (1985) houden gedurende anderhalve maand atelier in Museum Rembrandthuis. Hisham en Vording hebben net als Rembrandt een geheel eigen stijl en eigenzinnige blik op de wereld. Ook zijn beide kunstenaars, net als Rembrandt, echte verhalenvertellers. In één beeld weten ze een herinnering, maatschappijkritiek, situatie of karakterschets te vangen.
Rembrandt kijkt mee over je schouder: Twee kunstenaars verhuizen dit najaar tijdelijk met hun studio naar de Open Studio van Museum Rembrandthuis.
Museum Rembrandthuis nodigt dit najaar de twee hedendaagse kunstenaars Abul Hisham (1987) en Guy Vording (1985) uit om voor een periode van anderhalve maand hun atelier te verplaatsen naar de Open Studio van het museum. Al in de zeventiende eeuw was Rembrandts huis een creative hub: een plek waar Rembrandt en zijn leerlingen elke dag kunst maakten. Nu, 400 jaar later, krijgen kunstenaars weer de kans om in Rembrandts huis te werken.
Van 1 oktober t/m 19 november 2023 werken Hisham en Vording soms samen en soms afwisselend in de Museum Rembrandthuis.
De Open Studio is een voor bezoekers toegankelijke atelier waarin zij worden uitgenodigd om dichter bij het maakproces van hedendaagse kunst te komen en kennis te maken met een nieuwe generatie getalenteerde makers. Het project startte in 2020 en ieder najaar verwelkomt Museum Rembrandthuis hedendaagse kunstenaars om te werken in het huis het kunstenaarschap wordt gevierd. De Open Studio is in een nieuwe museumzaal die sinds de heropening in maart 2023 permanent toegankelijk voor publiek.
Hisham en Vording zijn net als Rembrandt gericht op een eigen techniek, stijl en eigenzinnige blik op de wereld. Hisham werkt veelal met pastelkrijt en ruwe pigmenten op doek en hout. Vording werkt alleen met enkel potlood en papier. Net als Rembrandt zijn ook beide kunstenaars echte verhalenvertellers. In één beeld weten ze een herinnering, maatschappijkritiek, situatie of karakterschets te vangen.
Abul Hisham:
‘Being given the opportunity to interact more with the visitors will be a new experience for me, one that I look forward to: I like to meet and talk to people and I’m happy that I’ll be able to show them my practice personally.’
Guy Vording:
‘Ik geloof dan ook dat een verblijf in het Rembrandthuis − met zijn geschiedenis, zijn bewoners en het publiek − mijn werk nog meer zal beïnvloeden. Ik kijk ernaar uit om dat spel, die uitwisseling aan te gaan. Als een student die zich laat leiden door de meester.‘
Museum Rembrandthuis
Nergens ter wereld kom je dichter bij Rembrandt dan in Museum Rembrandthuis. Wij willen de wereld inspireren met Rembrandt, zijn werk en zijn leven. Hier, in hartje Amsterdam, woonde en werkte hij negentien jaar lang. Het huis waar hij vol ambitie begon, maar dat hij door financiële problemen moest verlaten. Bijna 400 jaar later is Museum Rembrandthuis het enige museum ter wereld dat volledig is gewijd aan Rembrandt.
Abul Hisham (1987) Hisham werkt hoofdzakelijk met pastelkrijt en ruwe pigmenten op hout. Hierin ziet hij Rembrandt als een groot voorbeeld: Rembrandts bereidingswijze en toepassing van verf inspireren Hisham in zijn eigen kunstenaarspraktijk. Veel van Hishams kunstwerken vormen een reeks: samen vertellen ze een groter verhaal over verlangens, de dood, religie en sociaal-politieke systemen. Ook zijn eigen herinneringen, aan zijn leven en familie in India, vinden vaak hun weg naar zijn kunstwerken. Toch geeft hij niet alles weg: kijkers krijgen de ruimte om de vele symbolen en betekenissen zelf te ontrafelen en te interpreteren. Hisham voltooide in 2012 zijn masteropleiding in Hyderabad, India en is sindsdien werkzaam als beeldend kunstenaar. In 2021 verhuisde hij naar Nederland voor een opleiding aan de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten, die hij dit jaar heeft afgerond.
Abul Hisham, Portrait of a Lawyer, 2022
Hisham: ‘As a painter I feel a great kinship with Rembrandt’s works. I still remember how I used Rembrandt’s famous painting of Belsshazar’s Feast as a reference. I have always been fascinated by his use of colour and texture, his experiments and his compositions. It is a rare experience to be working so close to his own studio, printmaking space and the collection of his etchings. I feel that through this residency I can continue my practice, research and experiment in Rembrandt’s footsteps. Being given the opportunity to interact more with the visitors will be a new experience for me, one that I look forward to: I like to meet and talk to people and I’m happy that I’ll be able to show them my practice personally.’
Guy Vording (1985) Vording volgt in Rembrandts voetsporen als het gaat om weten wat je weglaat en waar je juist de aandacht op vestigt om een verhaal treffend te verbeelden. Zijn kunstwerken beginnen met Amerikaanse tijdschriftartikelen uit de jaren 1940, die hij al jaren in albums verzamelt. Na het kiezen van een geschikte pagina, besluit Vording eerst welk deel van de illustratie en tekst hij wil behouden. Vervolgens kleurt hij de rest in met potlood. Wat overblijft is telkens een verrassend nieuw beeldverhaal, waarin het vaak gaat over het innerlijk leven van mensen versus maatschappelijke verwachtingen of aannames. Vording is in 2013 afgestudeerd aan de HKU en sindsdien werkzaam als beeldend kunstenaar.
Guy Vording, Black Pages: Vanavond niet, 2020.
Vording: ‘Hoewel ik mij van nature vastklamp aan mijn eigen vertrouwde atelier, begon ik me de laatste maanden juist te oriënteren naar plekken buiten mijn studio. Dat ik nu de kans krijg om in hetzelfde huis te werken als Rembrandt voelt als een eer en kon zich op geen beter moment aandienen. De etsen van Rembrandt hebben mij altijd aangetrokken en zijn bewust en onbewust een invloed geweest op mijn werk. Vooral binnen de werken van mijn serie Black Pages. De haarfijne lijnen die hij gecontroleerd heeft gezet en het licht-donkerspel zijn mij niet vreemd. Ik geloof dan ook dat een verblijf in het Rembrandthuis − met zijn geschiedenis, zijn bewoners en het publiek − mijn werk nog meer zal beïnvloeden. Ik kijk ernaar uit om dat spel, die uitwisseling aan te gaan. Als een student die zich laat leiden door de meester.‘
Rembrandt staat bekend als een hartstochtelijke man. Maar zie je dat ook terug in zijn etsen? Van 1 juli t/m 15 oktober 2023 kijk je door Rembrandts ogen naar de liefde in de tentoonstelling Rembrandt en de liefde in Museum Rembrandthuis. Het gaat om allerlei soorten liefde: dramatische liefde, speelse liefde, ouderliefde, naastenliefde en de liefde tussen mens en dier. Maar ook Rembrandts voorliefdes voor wandelen en het verzamelen van rariteiten komen aan bod. En natuurlijk ontbreekt Rembrandts grootste liefde niet: zijn vrouw Saskia.
Rembrandt en de liefde bevat 50 etsen uit de collectie van Museum Rembrandthuis om verliefd op te worden. In de zaal voorafgaand aan de tentoonstelling kun je alvast in Rembrandts huid kruipen: maak aan de tekentafels een tekening van iets of iemand waar je van houdt. Of van iets anders, puur vanuit liefde voor het tekenen zelf.
Grote liefde
Over wie Rembrandts grote liefde was, bestaat geen twijfel. Dat was Saskia Uylenburgh, dochter van de burgemeester van Leeuwarden. Het stel trouwde in 1634 en kreeg een zoon. Vrij gauw sloeg het noodlot toe: in 1642 overleed Saskia. Rembrandt was er kapot van. Na Saskia zou Rembrandt nog liefdesrelaties hebben met Geertje Dircx en Hendrickje Stoffels. Maar opvallend genoeg is Saskia de enige van wie hij etsen maakte. Rembrandts etste haar zowel op haar mooist, behangen met parels, als op haar kwetsbaarst, tijdens haar ziekbed. Maar de tentoonstelling Rembrandt en de liefde gaat verder dan alleen Rembrandts grote liefde. In de acht thema’s die hierop volgen worden Rembrandts voorliefdes, zowel in het leven als in de kunst, uit de doeken gedaan.
Rembrandt leren kennen
Rembrandt etste verschillende dramatische liefdes. Ze geven blijk van zijn passie voor grootse en meeslepende verhalen. Maar we zien in zijn prenten ook vaak de speelse liefde van alledaagse koppeltjes. Zijn voorstellingen over ouderliefde en naastenliefde tonen zijn grote inlevingsvermogen. En door de vele honden die rondsnuffelen in zijn etsen kunnen we vrij zeker stellen dat Rembrandt een ‘hondenmens’ moet zijn geweest. Ook onthullen zijn prenten wat Rembrandts twee grootste hobby’s waren: het verzamelen van rariteiten voor zijn kunstcaemer en het maken van wandelingen in en rond Amsterdam – met beide vormen van tijdverdrijf verenigde hij het aangename met het nuttige. En hoe zit het dan met zijn zelfportretten? Was dit eigenliefde, of juist slimme marketing?
Goed kijken
Veel van Rembrandts etsen in Rembrandt en de liefde zijn een uitnodiging om goed te kijken. Het vertoon van liefde ligt er namelijk niet altijd dik bovenop. Neem bijvoorbeeld een van Rembrandts beroemdste etsen: De drie bomen uit 1643. De aanzwellende wolken, de striemende regen en het eenzame groepje bomen leveren een hoop dramatiek op. Dit past bij de hevige passie van het jonge stel. Kun jij dit verscholen liefdespaar vinden op de ets?
