In Geen categorie

Het schilderij van Rubens toont een scène uit de Griekse mythologie: de titaan Prometheus had het vuur van de goden op de berg Olympus gestolen om dit aan de mensheid te schenken. Zeus, koning van de Olympische goden, besloot Prometheus te straffen. Prometheus werd voor eeuwig aan een steen geketend en elke dag kwam een adelaar zijn – zich alsmaar herstellende – lever uitpikken. Voor dit schilderij werkte Rubens samen met (dier)stillevenschilder Frans Snyders, die de adelaar heeft geschilderd. Rubens beschouwde dit schilderij als een van zijn meest belangrijke werken.

Rembrandts schilderij laat ons tevens een gruwelijke scène zien, ditmaal uit het Oude Testament van de Bijbel. Samson was een rechter met buitengewone krachten: hij was onoverwinnelijk. Zijn geliefde Delila wilde dat hij het geheim achter zijn onoverwinnelijkheid met haar zou delen als teken van zijn liefde. Dit bleek echter een list te zijn; Delila was een fortuin beloofd door de Filistijnen in ruil voor het geheim van hun vijand. Nadat Samson haar had verteld dat hij al zijn kracht zou verliezen zodra zijn haar werd afgeknipt, sneed Delila een deel van zijn haar af. Rembrandts schilderij laat het moment zien waarop de Filistijnen de verzwakte Samson overmeesteren en blind maken.

De kans is groot dat Rembrandt Rubens’ schilderij heeft gezien in de tijd dat hij in Leiden woonde. Het werk bevond zich destijds namelijk in de collectie van Sir Dudley Carleton, die van 1616 tot 1628 de Engelse ambassadeur in Den Haag was. Rembrandt wilde zich ongetwijfeld meten aan zijn voorbeeld Rubens, die door Constantijn Huygens “de Apelles van onze tijd” werd genoemd; Apelles was de hofschilder van Alexander de Grote en werd beschouwd als de grootste schilder van de Oudheid. Rembrandts wens om zijn voorbeeld te overtreffen komt op spectaculaire wijze tot uitdrukking in De blindmaking van Samson; het is het meest gewelddadige schilderij in zijn gehele oeuvre.

Zowel Rubens als Rembrandt hebben de mannelijke figuur diagonaal in de voorstelling geplaatst, met een verkorting in het lichaam. Maar waar de focus van Rubens ligt op presenteren van het klassieke ideaal van het mannelijk lichaam met een nadrukkelijke weergave van de spieren, heeft Rembrandt de focus gericht op de emotie in deze scène. Samson is niet een toonbeeld van klassieke perfectie; Rembrandt heeft hem zelfs gekleed weergegeven. Waar Rembrandt Rubens heeft overtroffen, is de uitdrukking van pure pijn in het gezicht, de gebalde vuisten en – met name – de gekromde tenen van Samson.

Peter Paul Rubens, Prometheus geketend, ca. 1611/12-1618. Philadelphia Museum of Art, Philadelphia en Rembrandt, De blindmaking van Samson, 1636. Städel Museum, Frankfurt am Main.

Peter Paul Rubens, Prometheus geketend, ca. 1611/12-1618. Philadelphia Museum of Art, Philadelphia en Rembrandt, De blindmaking van Samson, 1636. Städel Museum, Frankfurt am Main.

Recente berichten
Comments
  • Ross Cappaert
    Beantwoorden

    “Waar Rembrandt Rubens heeft overtroffen” is een zinsnede die me ergert. Remrandt probeerde nooit Rubens te evenaren noch te overtreffen: het kan zijn dat hij de compositie enigzins heeft overgenomen en de positi van het lichaam, maar dat is alles. Rubens schildert een weerloos naakt lichaam, dat zich niet kan beschermen tegen de marteling en machteloos kronkelt van pijn, bewust van het feit dat dit zijn lot is voor eeuwig. Samson is in een woest gevecht gewikkelt, vecht als een razende en moet door drie man in bedwang gehouden worden. Het doek van Rembrandt vertelt een dramatisch verhaal: het doek van Rubens beeldt een scène uit. Het is de eeuwige rivaliteit van Nederlandse kunstcritici, die het niet kunnen laten om op allerlei manieren te proberen bewijzen, dat Rembrandt EIGENLIJK beter was dan Rubens. Terwijl behalve de eerste letters van hun naam, beide schilders niets maar dan ook niets met elkaar gemeen hebben en onmogelijk met elkaar vergeleken kunnen worden, laat staan uitgemaakt wie nu de “beste” is…

Geef een reactie