In Geen categorie

In ‘Rembrandt Curated’ plaatsen we een kunstwerk van Rembrandt naast een werk van een andere kunstenaar. De twee werken roepen onderling associaties op, door een gedeeld thema, compositie, kleurpalet, of gewoon een gevoel. De ‘Rembrandt Curated’ van vandaag: Quinten Massijs, De geldwisselaar en zijn vrouw, 1514 (Musée du Louvre, Parijs) en Rembrandt, De rijke dwaas, 1627 (Gemäldegalerie, Staaliche Museen zu Berlin, Berlijn).

Deze twee schilderijen hebben ongeveer hetzelfde onderwerp: mensen die geld tellen. Echter, beide kunstwerken zijn meer dan beschrijvende werken die een beroep of bezigheid documenteren. Het zijn allegorische en moraliserende werken, waarin ijdelheid en gierigheid veroordeeld wordt. Rembrandt (rechts te zien) illustreert hier duidelijk de gelijkenis van de rijke dwaas, het Bijbelverhaal uit Lukas 12. Hierin wordt beschreven hoe een rijke man ’s nachts bij kaarslicht zijn centen zit te tellen, elk muntstuk nauwkeurig bestudeert. De gebruikelijke interpretatie is dat het zinloos is om je leven te wijden aan het vergaren van rijkdom, omdat je er na je overlijden toch niets meer aan hebt. Volgens het Bijbelverhaal is het beter om rijk te zijn in geloof, dan in geld. De stapel boeken die we in dit schilderij zien, is een veelgebruikt symbool van ijdelheid, die hier de man lijkt te verzwelgen.

Het vroegere schilderij van de Antwerpse schilder Quinten Massijs (1466-1530) laat een echtpaar zien. De man is druk bezig met het wegen en tellen van parels, sieraden en goudstukken. Zijn echtgenote laat zich door de glinsterende objecten afleiden van haar eigen bezigheid: het lezen van de Bijbel. De moraliserende boodschap is hier evident, wat ondersteunt wordt door meerdere symbolen. Zo zijn de parels bijvoorbeeld symbolen van lust, het fruit op de plank een referentie naar de Zondeval en de karaf met water een verwijzing naar de puurheid van de Heilige Maagd Maria.

Wanneer we enkel naar de uitvoering van de schilderijen kijken, is het verschil opmerkelijk. Massijs’ schilderij is vrij evenredig belicht, los van enkele subtiele schaduwpartijen. Rembrandt daarentegen werkt sterk met licht-donkercontrasten; de lichtbron in zijn schilderij is de kaars die de oude man vasthoudt. Door deze opmerkelijke invalshoek van het licht, wordt onze aandacht direct getrokken naar het gezicht van de man en zijn handeling. De kaars verlicht de stapel boeken en papier rechts op de voorstelling van onderen, wat de wankele stapel een nog dreigendere uitstraling geeft. Als we weer naar het schilderij van Massijs kijken, zien we nog een staaltje artistieke virtuositeit: de kleine spiegel op de voorgrond geef het schilderij diepte en toont ons een intrigerende reflectie, een kunstgreep die doet denken aan de Vlaamse primitief Jan van Eyck (1390-1441).

Recente berichten

Geef een reactie