In Geen categorie

Iets meer dan vierhonderd jaar geleden werden Govert Flinck (1615-1660)  en Ferdinand Bol (1616-1680) in Kleef en Dordrecht geboren. Zij waren dus generatiegenoten. Omstreeks hun twintigste levensjaar verhuisden ze naar Amsterdam. Op het eerste gezicht vertonen de loopbanen van Ferdinand Bol en Govert Flinck tal van parallellen. Beide kunstenaars hadden een eerste leermeester buiten Amsterdam en kozen er vervolgens voor hun opleiding bij Rembrandt te voltooien. Als gevorderde leerlingen namen zij deel aan het productieproces in de werkplaats en maakten zich zo Rembrandts stijl eigen. Nadat zij zich als zelfstandige kunstenaars hadden gevestigd, werkten zowel Flinck als Bol nog enige jaren in Rembrandts stijl, om zich daarna in een andere, meer classicistische richting te ontwikkelen. Hun beider oeuvres kenmerken zich door de nadruk op historiestukken, niet zelden op groot formaat, en elegante portretten van vooraanstaande tijdgenoten.

Maar behalve overeenkomsten zijn er ook onmiskenbare verschillen. Govert Flinck en Ferdinand Bol leerden niet gelijktijdig bij Rembrandt, maar vlak na elkaar. Flinck maakte Rembrandt mee als hoofd van het atelier van kunsthandelaar Hendrick Uylenburgh en heeft slechts één tot anderhalf jaar onder Rembrandt gewerkt. Nadat Rembrandt in 1635 een eigen werkplaats was begonnen meldde Bol zich begin 1636 bij hem. Bol bleef zo’n vier jaar bij Rembrandt, waardoor diens invloed op hem zich sterker en langduriger heeft doen gelden dan bij Flinck. Al snel na zijn vertrek bij Rembrandt ontpopte Flinck zich als een ware virtuoos die in meerdere schilderstijlen werkte, al naar gelang de opdracht. Bol hield langer vast aan wat hij van Rembrandt had geleerd en ontwikkelde pas rond 1650 een helderder kleurenpalet en een gladdere schildertrant. Bovendien produceerde Bol als enige leerling van Rembrandt een aanzienlijk grafisch oeuvre, met zo’n twintig knap geëtste prenten als resultaat.

Abraham Bosse, Werkplaat van een plaatdrukker, 1642

Maar wat hadden ze precies geleerd bij Rembrandt? Flinck en Bol gingen naar Rembrandt om in zijn stijl te leren werken. Door kopieën te maken van werk van hun leermeester oefenden zij zich in Rembrandts kleurgebruik, lichtval en penseelvoering. Verder was het, om goede visuele verhalenvertellers te worden, voor de leerlingen van belang om een repertoire aan beeldmotieven op te bouwen. Hiervoor konden zij te rade gaan bij werk van voorgangers. Rembrandt vond voorbeelden in zijn omvangrijke collectie prenten en tekeningen van kunstenaars die hij bewonderde. Zijn leerlingen maakten vooral gebruik van Rembrandts eigen werk, waaronder geëtste zelfportretjes met verschillende gezichtsuitdrukkingen.

In de zeventiende eeuw gingen werken en leren hand in hand. De meester inde niet alleen lesgeld van zijn leerlingen maar genoot ook inkomsten uit de verkoop van wat zij produceerden. Van Rembrandt is een notitie bekend waarin hij vastlegde wat hij zoal van ‘Fardynandus’ Bol had verkocht: een ‘vaendrager’ en een ‘floora’. Zeer waarschijnlijk betroffen het kopieën naar schilderijen van Rembrandt.

Vanaf 13 oktober zie je in Museum Het Rembrandthuis en het Amsterdam de dubbeltentoonstelling Ferdinand Bol en Govert Flinck: Rembrandts meesterleerlingen.
Meer informatie:
https://www.rembrandthuis.nl/nl/verwacht-tentoonstelling-over-ferdinand-bol-en-govert-flinck/

Recente berichten

Geef een reactie