Museum Het Rembrandthuis

Home > Collectie > Grafisch werk

Grafisch werk

Rembrandt heeft ongeveer driehonderd etsen gemaakt. Etsen zijn op papier afgedrukte prenten. De voorstelling wordt eerst in een metalen plaat geëtst en dan afgedrukt. Rembrandt maakte het liefst gebruik van dunne, rood koperen platen.

Klik hier voor een animatie van hoe een ets gemaakt wordt.

De etstechniek verloopt in verschillende stadia. Eerst wordt de plaat bedekt met etsgrond. Dat is een zacht mengsel van was, hars en asfalt. In die etsgrond tekent de kunstenaar met een etsnaald de voorstelling. Elke lijn haalt de etsgrond weg en legt het metaal bloot.

Als de tekening klaar is, gaat de plaat in een agressief zuurbad. De etsgrond is tegen dit zuur bestand. In de niet met etsgrond bedekte stukken, de lijnen van de tekening dus, bijt het zuur iets van de metalen plaat weg. Hoe langer de plaat in het zuur ligt, hoe dieper de lijnen tot groeven worden weggebeten.

De plaat wordt uit het zuurbad gehaald en de etsgrond wordt verwijderd. Daarna smeert de kunstenaar de plaat in met drukinkt. De drukinkt wordt gedeeltelijk weer verwijderd, totdat er alleen nog inkt in de groeven zit. Nu kan er een afdruk worden gemaakt.

De plaat wordt met een vel papier erop door een drukpers gehaald. De inkt uit de groeven wordt op het papier geperst. De voorstelling komt spiegelbeeldig op het papier.

Deze afdruk is dan de eerste staat. Wanneer er vervolgens wat veranderd wordt in de etsplaat, bijvoorbeeld als er lijnen worden toegevoegd, dan spreken we bij de volgende afdruk van een tweede staat, enzovoort. Van de meeste van Rembrandts etsen bestaan meerdere staten.

Als Rembrandt veranderingen in een plaat aanbracht, deed hij dat vaak niet met het zuur, maar met een zware naald waarmee hij direct in het koper kraste. Deze droge naaldtechniek levert diepzwarte, fluwelige lijnen op, veroorzaakt door de braam. Dit is een ongelijkmatig randje metaal dat opkrult naast de ingekraste lijn. Ook hanteerde Rembrandt de burijn, het instrument van de graveur. De burijn heeft een V-vormige punt, waarmee strakke lijnen uit het metaal worden gestoken. In de combinatie van deze technieken bereikte Rembrandt een ongeëvenaarde veelzijdigheid en nuance.